تهران- ایرنا- علی اصغر شعردوست پژوهشگر معتقد است: برای برنامه ریزی در همه شئون جامعه اعم از اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی به ویژه آموزشی نیازمند پژوهش هستیم و هر برنامه غیر متکی بر پژوهش همه جانبه، کشور را از رسیدن به همه اهداف آن محروم خواهد کرد.

به گزارش گروه اطلاع رسانی ایرنا؛ پژوهش فعالیتی منسجم برای رسیدن به ‌شناختی روشن‌تر از مفاهیم پیرامون انسان ها و راهی به منظور گسترش مرزهای دانش و گشودن افق‌های تازه برای آیندگان به شمار می رود. به همین اعتبار پژوهشگر نیز به فردی گفته می شود که با روش‌های علمی، در صدد رسیدن به‌ شناختی تازه از مسایل و مفاهیم گوناگون است. نوع و سطح فعالیت‌های پژوهشی از شاخص‌های اصلی توسعه و پیشرفت محسوب می‌شود. موفقیت در تمام فعالیت‌های مربوط به توسعه صنایع، کشاورزی، خدمات و... به گونه‌ای به گسترش فعالیت‌های پژوهشی بستگی دارد.

در واقع پژوهش یکی از محورهای مهمی است که ضامن پیشرفت و توسعه پایدار در هر کشور به شمار می‌آید. همین جایگاه و اهمیت پژوهش و پژوهشگر سبب شد تا وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در 1379 خورشیدی به منظور گسترش مقوله پژوهش در کشور، چهارمین هفته آذر را «هفته پژوهش» نامگذاری کند. پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به مناسبت هفته پژوهش با «علی اصغر شعردوست» سیاستمدار و پژوهشگر به گفت وگو پرداخته است. در ادامه متن گفت وگو را می خوانیم: **ایرنا: ارزیابی شما از جایگاه پژوهش در نظام آموزشی چیست و وضعیت امروز ایران در این عرصه چگونه است؟ ***شعردوست: نامگذاری هفته ای به نام پژوهش نشان از اهمیتی دارد که پژوهش در امر توسعه متوازن ایفا می کند، به عبارتی دیگر نقش تعیین کننده پژوهش در توسعه برای برنامه ریزی در جهان و به تبع آن در کشور ما معلوم شده است. این امری همه جانبه بوده؛ یعنی ما برای برنامه ریزی در تمامی ابعاد جامعه همچون اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی به ویژه آموزشی نیازمند پژوهش هستیم و هر برنامه غیرمتکی بر پژوهش همه جانبهبه طور یقین جامعه را از رسیدن به همه اهداف محروم خواهد کرد. پژوهش در عرصه آموزش حائز اهمیتی ویژه است که در ارزیابی جایگاه آن در نظام آموزشی باید به این مهم توجه داشت. پژوهش بیشتر در حوزه‌ آموزش عالی مرسوم است و باید از عدم توجه بایسته به امر پژوهش در آموزش رسمی دوران پیش از آموزش عالی با تأسف فراوان یاد کرد. **ایرنا: این بی توجه به آموزش پژوهش محور در پیش از آموزش عالی چه پیامدهایی به دنبال دارد؟ ***شعردوست: بی توجه به آموزش پژوهش ‌محور در سطوح پیش از آموزش عالی سبب شده است که در دوران تحصیلات عالی نیز پژوهش‌گر نتواند در پژوهش خود خلاقیت داشته باشد و پژوهش‌ها را بی متوجه به مشکلات واقعی جامعه طراحی کند. در شرایطی که پژوهش‌گر در دوران مقدماتی تحصیل خود، امکان تجربه و سعی و خطا ندارد و به طور کلی با کلیات پژوهش آشنایی پیدا نکرده است، بعدها هم نخواهد توانست پژوهش کند. این مورد مسبب بحرانی بوده که امروزه تمامی ابعاد نظام آموزشی و دانشگاهی ما را در بر گرفته است. **ایرنا: وضعیت پژوهش در دانشگاه ها، پژوهشگاه ها و موسسه های پژوهشی چگونه است؟ ***شعردوست: دانشگاه‌های ما با آنکه شاید در کمیت موفق باشند اما توسعه غیر متوازن و غیر متکی بر پژوهش های کاربردی به همراه سرگشتگی در طرح و اجرای پژوهش‌ها سبب شده است که نتایج آنها به ندرت به کار مردم و کشور بیایند و تنها برای آمارسازی کاربرد داشته باشند. با اینکه در برنامه های توسعه ای کشور ارقام بودجه های مربوط به پژوهش از درصد بالاتری نسبت به رشد عمومی ارقام بودجه ای برخوردارند اما در عمل بهبودی در وضعیت عرصه هایی که پژوهش انجام گرفته مشاهده نمی شود. علاوه بر پژوهشگاه های تخصصی که وظیفه ذاتی آنها پژوهش و ارایه نتایج برای رفع مشکلات و بهبود وضع زندگی مردم است، دهها مؤسسه پژوهشی در کنار وزارتخانه ها و دستگاه های اجرایی ایجاد شده است، بی آنکه نتیجه ای کاربردی ارایه کنند. برای نمونه در بحران های زیست محیطی همانند آب و هوا یا معضلات شهری همانند مسکن و ترافیک و ... تعداد زیادی مؤسسه پژوهشی فعالیت می کنند بی آنکه نتایج کاربردی قابل عملیاتی شدن مفیدی ارایه کنند. بنابراین بنده معتقدم باید نظام آموزشی ما از ابتدا پژوهش محور باشد تا در سطوح عالی نیز پژوهش به عنوان اصلی کاربردی در همه سطوح آموزش و کلیه ابعاد برنامه ریزی اجتماعی کاربرد داشته باشد. **ایرنا: پژوهش چه تاثیری در توسعه علم و فرهنگ کشور دارد؟ ***شعردوست: توسعه علمی و فرهنگی بدون پژوهش امری محال است. این موضوع در ساحت علم و فرهنگ بیش از دیگر ابعاد حائز اهمیت است. توسعه یافته ترین کشورها توانایی های خود را مرهون اطلاعات متکی بر پژوهش های خود هستند. از دیدگاهی خاص، ارتباط میان پژوهش و توسعه با ارتباط میان نظر و عمل در تاریخ اندیشه تناسب دارد. پایه‌ هر اقدام، نظر متناسب با آن است و هر نظر برای تحقق خود نیاز به عمل دارد که تجربه، آزموده و سنجیده شود. در نتیجه، میان نظر و عمل یک ارتباط مبتنی بر «سیر» تعیین‌کننده است که سبب می‌شود در این رفت و آمد میان نظر و عمل، برآمد بهینه حادث شود. **ایرنا: این ارتباط پژوهش با علم و فرهنگ در سنت علمی ما چگونه بوده است؟ ***شعردوست: در سنت علمی ما از سده های گذشته توسعه علوم اعم از علوم انسانی و علوم محض متکی بر پژوهش بوده است. به عنوان مثال «رشیدالدین فضل الله همدانی» سیاستمدار، تاریخ نگار و پزشک ایرانی که در ٦٩٦ خورشیدی وفات کرده بنای شهرکی علمی و آموزشی بنام «رَبع رشیدی» را در تبریز تشکیل داد که بنیان آن بر پژوهش در حوزه های مختلف علوم استوار است. ٧٠٠ سال پیش در این شهرک علمی از هر دانشی شعبه ای راه اندازی شده بود که دانشمندترین افراد از اقصی نقاط جهان برای پژوهش و تدریس در آنجا دعوت می شدند که بیش از 50 پزشک و جراح از هند، مصر، چین و شام را شامل می شدند. تعداد دانشجویان شهرک پژوهشی و علمی ربع رشیدی در هفت سده پیش بالغ بر 6 هزار تَن بوده و غفلت از این سنت دیرینه در مؤسسات آموزشی و پژوهشی عالی و حتی حوزه های علمیه باعث عدم رشد بایسته در توسعه علم و فرهنگ شده است.

ایرنا: پژوهش چه نقشی در فعالیت های اقتصادی، اشتغال زایی و تولید ملی دارد؟شعردوست: با آنکه هرگز نباید ساحت پژوهش را در محدوده‌های انتزاعی عامل اقتصاد تعریف کرد اما یک پژوهش‌ علمی، ساختارمند و خلاقانه، به طور ذاتی امکان تولید ثروت‌های مادی و معنوی را دارد و از آنجا که پژوهشگر، نتایج محتمل از آن اقدام را در حوزه‌ نظر سنجیده و از آن مطلع است،‌ ساحت اقدام هدفمند می‌شود و همچنین چنان نظر را جهت‌دهی می‌کند که در گفت‌ و‌گوی دوسویه میان نظر و عمل نتیجه‌ بهینه به دست آید. به عبارتی دیگر شناخت دقیق از زیرساخت های کشور و برنامه ریزی متناسب برای تولید ثروت و ایجاد راهکارهای مناسب تنها از راه پژوهش به دست می آید. امروز اتکا به روش های سنتی نیازهای جمعیت جوان کشور برای اشتغال، کسب درآمد و ساماندهی زندگی متناسب با ابعاد را برآورده نمی کند. باید پژوهش های دامنه داری در کشورهایی که به توفیقات نسبی دست یافته اند، انجام و آنها را با شرایط و ایستارهای بومی و هنجارهای اخلاقی خودی مطابقت داد و نسخه های عملیاتی متناسبی ارایه کرد. این گفته بدین معنا نیست که تا به حال در این عرصه ها پژوهشی انجام نشده است که در صورت طرح چنین موضوعی مؤسسات مختلفی داعیه پژوهش های کارساز در این عرصه ها را دارند اما به گمان من در صورتی که نتایج عملی و ملموس آنها مشاهده نشود، یعنی یا پژوهش ها واجد ویژگی های لازم نبوده یا مجریان نتایج پژوهش ها را به کار نبسته اند. **ایرنا: برنامه های پژوهشی چگونه می تواند به پیشرفت در طرح هایی کلان در کشور همچون سیاست های اقتصاد مقاومتی، الگوی پایه اسلامی ایرانی پیشرفت و دیگر طرح های مورد نظر آیت الله خامنه ای مقام معظم رهبری بیانجامد؟

شعردوست: نکته‌ مهم این است که هرگونه‌ طرح و برنامه‌ باید از پژوهش‌ها و تحقیقات علمی متولد شده باشد. توهم بزرگ این بوده که پس از اعلام یک طرح اجرایی و اقدامی، پژوهش مورد نیاز است تا آنها اجرایی شوند. در چنین شرایطی، سیر ایده‌آل و آزاد میان نظر و عمل منقطع است و طرح‌هایی که شاید ریشه‌ علمی در پژوهش‌ها ندارند، در مرحله‌ عمل که آن هم از ساحت نظر فاصله دارد،‌ بلاتکلیف می‌مانند و به انبوه طرح‌واره‌هایی می‌پیوندند که به دلیل بی‌توجهی به شرایط و بافت نظر و عمل، هرگز به اجرا نرسیده و ثمر نداشته‌اند. مقام معظم رهبری کلیاتی از اهداف رشد و تعالی کشور در چشم اندازهای متفاوت را ترسیم می فرمایند اما طراحی و برنامه ریزی برای نیل به آن اهداف باید برپایه پژوهش های علمی و مبتنی بر امکانات کشور، فرصت ها و تهدیدها طراحی و عملیاتی شود. در صورتی که سرمایه های محدود مادی و معنوی کشور به صورت روشمند و علمی به کار گرفته شود، به طور یقین اهداف مورد نظر رهبر معظم انقلاب را برآورده خواهند کرد. در غیر این صورت طرح و برنامه های زاییده حدس و گمان یا متکی بر دیدگاه های محدود و غیر متکی بر پژوهش های علمی به طور یقین در جهت مصالح کشور نبوده است و منویات مقام معظم رهبری را هم برآورده نخواهد کرد. **ایرنا: با توجه به اهمیت هفته پژوهش، وظیفه رسانه ها در این خصوص چیست؟ 

شعردوست: یک وظیفه‌ مهم رسانه، تبیین چیستی پژوهش است و اتخاذ رویکرد پژوهش‌سالار. در این مسیر باید اقداماتی که ریشه در پژوهش دارند گزارش شوند و مورد توجه قرار بگیرند. همچنین رسانه باید نگاه انتقادی داشته باشد به احکام اجرایی که ریشه در پژوهش ندارند و به پژوهش‌هایی که با جهان عمل، مقتضیات و نیازهای ما بیگانه هستند. رسانه باید پژوهش‌محور بودن احکام اجرایی و اقدامی را مطالبه کند. باید به جامعه‌ دانشگاهی آگاهی داد تا بیش از این، از آنچه باید باشد فاصله نگیرد و نهادهای مسوول و سیاست‌گذار نیز بیش از این منابع ملی را هدر ندهد. از این منظر، این هفته می‌تواند مجالی برای ظهور چنین رسانه‌ علمی و پژوهش‌سالار باشد و با اتخاذ یک رویکرد روشنگرانه به مواردی همچون تبیین پژوهش علمی و معتبر، جایگاه پژوهش در آموزش رسمی برای مقاطع تحصیلی پبش از آموزش عالی و آسیب‌شناسی مورد پژوهش در آموزش عالی در ایران و... پرداخت، مگر نگرش‌ها درباره‌ مفهوم پژوهش، اصلاح و پژوهش به معنای واقعی در تمامی شئون جامعه ثمر دهد.

مصاحبه پیرامون وضعیت فرهنگی تبریز و استاد شهریار

خوانش شعری ترکی از استاد شهریار

حق تكثير كليه محتواى تصويرى، صوتى و نوشتارى اين وبسايت متعلق است به على اصغر شعردوست .

طراحی سایت و بهینه سازی سایت توسط نونگار